Column

Serie columns

Afscheid

Afgelopen weken ben ik flink bezig geweest met afscheid en afscheid nemen. Thema’s die soms ongewenst en op hun eigen moment hun entree maken in je leven. Hoe doe je dit? Is er een pasklaar protocol, een schema wat je kunt volgen en floep het afscheid nemen rol je gewoon uit als een project. Of we doen een examen en aan het eind ligt er bij voldoende punten een diploma klaar?

 

Nee, de werkelijke realiteit is van een andere orde, vraagt niet louter om ratio of enkel emotie. Ze vraagt om de balans een harmonie, een ingenieus proces, in de wereld, ons hoofd, onze geest. Een proces waarin al het geleerde van de afgelopen jaren een plaats innemen en in samenspraak, als vanzelf, begeleidend het afscheid vorm gaan geven.

 

Afscheid nemen van iemand willen zijn, de iemand ik was bv. Maar ook afscheid van mijn lichaam, afscheid van gezondheid. “Mama, het is niet leuk dat je vaak ziek bent”. “Mama, ik wil geen autisme hebben”. Ik wil niemand moeten missen en mama ik wil niet dat bikkel dood gaat. Nee lieve schatten, natuurlijk is dit niet leuk. Dit doet pijn, het vraagt om rouwen, om aandacht voor jezelf en de ander. Allemaal moeten we afscheid nemen in dit leven, in welke vorm dan ook.

Maar we moeten hierin geen afwijzing en afkeuring voelen. Er is geen fout, enkel aanvaarding van ons als mens; mogen wij er zijn met alle kanten, in alle facetten, volledig, ook als het minder mooi is of niet, kunnen wij onszelf omarmen?

 

Nu snap ik niet alleen hoe belangrijk het is om jezelf en de werkelijkheid -zoals die- is te omarmen maar ik voel dit ook. “Jongens, mama vertelt geen fantasie verhaal”. Dit is geen truc wat zich tegen ons kan gaan keren, een truc die je kunt vergeten omdat je de volgorde kwijt bent geraakt. Nee, er kan wezenlijk iets veranderen. “Mama voelt dit alsof ze opnieuw geprogrammeerd is, op een wijze die niet te wissen meer is”. Het kan niet vergeten worden want het systeem is daadwerkelijk veranderd en er is een back up gemaakt.

 

Dus niet meer denken in disbalans, of verstoringen maar geloven, in een volledig geïntegreerd mentaliserend proces, wat in beginsel zo had mogen en moeten  groeien. Er is altijd voor iedereen een weg naar herstel, helen wat kapot of scheef was. Er is een weg die begrip kent, waar vertrouwen wordt geschonken, waar liefde je omarmt, waar steun is en een nooit aflatende aanvaarding van je mens zijn! Snelheid of techniek zijn onder geschikt, je loopt jouw weg zoals jij bent, je gaat het leven door. Jouw leven in contact met de ander delend en ik weet zeker, je komt vanzelf op je eigen spoor!

 

Zo mogen uitleggen en communiceren met en aan mijn kinderen voelt als een zegen. Een rijkdom aan ervaringen. Kunnen uitleggen hoe mama bv leert accepteren dat haar ADHD onrust meebrengt in het aanvaarden en loslaten van een gezond lichaam en het leven op zichzelf vraagt acceptatie. Afscheid is definitief, een einde maar de gedachten dat elk eind een nieuw begin betekent en een proces is wat nooit stopt, laat hoop leven, geeft kracht en moed om nooit op te geven.

 

Afscheid nemen bestaat wel, het mag, het is goed, verdriet en blijdschap komen samen. Ontroerd ben ik, ik mag het zijn!

 

Communicatie / Anticipatie

Tijdens een auto ritje werd ik zo ontzettend misselijk dat ik begon te kokhalzen. Drie kinderen en m’n man werden toeschouwers van mijn lijkbleke of eigenlijk groengele gezicht. Van druipend water uit mijn mond en geluiden die geen mens liever hoort, in de kleine ruimte van een auto. Arjan, voorin aan het stuur, kijkt geirriteerd achterom en roept: “potdorie lies kun je niet even kappen met dat smerige gekots achterin, ik moet hier auto rijden en op de weg letten”. Daarnaast Arend die zijn handen zo stevig op z’n oren probeert te houden, dat hij kramp krijgt van de kracht die ermee gemoeid gaat. “Mam hou op, ik trek dit niet”. Ondertussen kots ik een “Van Haren” plastictas vol met ik weet niet wat aan maagsappen en voedselresten. Ik kan niet zien wat ik gegeten heb maar aan de lucht te merken behoorlijk zuur, het brandt als een grote slok cognac, alleen smaakt dat lekkerder dan wat ik nu produceer. Naast me daniel die voorzichtig zijn hand met aai bewegingen heen en weer beweegt in een poging mij te kalmeren. “mama gaat het een beetje”?. Naast Daniel Jonathan; ‘gatver mam ik moet ook kotsen’ . Arjan; “lies kappen nu dit is geen doen, dit trek ik niet”.

Ik doe mijn uiterste best te stoppen maar de golven blijven komen, het lijkt potdikkie wel of ik een soeppan vol met chineese haaievinnensoep heb opgeslurpt. Ik probeer sorry te zeggen tussen de golven door maar mijn excuses landen niet. Vlak voor we thuis zijn lijkt mijn maag leeg te zijn en kalmeert mijn spijsverteringssysteem. Mijn mentale toestand is echter gefocust op drie personen. Een bijna exploderende Arjan en twee kinderen die zelf dreigen over hun nek te gaan. Het “Van Haren” tasje beland in de grijze bak. Ik spoel mijn mond en was mijn handen. Dan komt Arend op me af. Knuffelt me stevig en zegt; “Mam ik had echt vreselijke medelijden met je maar het geluid van het spugen kan ik niet verdragen”, sorry dat ik je niet steunde. De andere twee spelen alweer en zijn mijn groen gele gezicht al weer vergeten.

Arjan heeft moeite om te schakelen. Ik begrijp zijn reactie in de auto. Ik weet waarom, snap wat er gebeurd in zijn hoofd maar ik voel me ook onbegrepen. Want ik spuug niet om hem te pesten of zijn auto rit te verpesten. Maar dit is niet het moment en ik besluit op een later tijdstip terug te komen op de situatie en hoe het voor mij voelde. Tijdens een wandeling leg ik uit wat zijn reactie met mij deed. Hij schrok maar we konden in de ruimte praten over wat er gebeurde. Hierdoor kon ik begrip voelen en tonen voor hem en hij, vanuit zijn referentiekader, toch empathie tonen voor hoe ik mij moet hebben gevoeld. Geen boosheid, geen onbegrip. Alles delen ook het gemis mag worden gevoeld en uitgesproken. Er kwam lucht.
Zo zou ik Arjan ook hier verhalen kunnen laten vertellen van situaties waarin ik totaal geen rekening hield met hem. Al die keren dat ik in een opwelling de woonkamer veranderde. In een snel tempo aan stuk door vraag en vertel, zonder ruimte voor hem. Genoeg anekdotes:) maar genoeg voor nu. Wat mijn punt is;

Wie kent het niet; miscommunicatie, drukte van een gezin, opgeslokt worden. Het onmachtige gevoel van verlies van controle. Wanneer je samen leeft, voor elkaar kiest en samen gelukkig wilt zijn, zul je moeten loslaten.
Wil je zelf gelukkig zijn met jezelf. Je partner met zichzelf en met jou zul je moeten ‘Anticiperen’.
Meestal roepen mensen; “een relatie is een kwestie van geven en nemen”. Ik zeg; Ook en Nee, het is vooral een kwestie van anticipatie. Een beweging die je moet maken, mee bewegen met de ander maar eigenlijk vooral met jezelf. Wat je voelt serieus nemen, wie je bent omarmen, totaal. Gelijk de natuur, herfst, winter, lente en de zomer. Eb en vloed.
Er is geen keus, hiermee lijk je gevangen in een relatie en toch, is of ligt hierin een oneindige vrijheid. Door de structuur is er een wtenschap, een zeker weten dat….na de winter de lente volgt, altijd, elk jaar.
Liefde is wel een keuze, communcieer met elkaar in de wetenschap dat je elkaar en jezelf gelukkig maakt en prijst als je vertrouwt op wat je weet wat komt, vertrouwt op de structuur.
Adhd en autisme in een relatie gaan prima samen wanneer je elkaars vermogen en onvermogen ziet. Deze erkent, respecteert en de ruimte geeft. Haal je relatie onder de stulp van de gecreerde massa vandaan. Partners leven vaak in een glazen onzichtbare kooi, een protocol; ” zo geef je een relatie vorm”. Hierin geen eb en vloed maar vrijheid om te mogen zwemmen of het water nu hoog staat of laag.
Dus alles draait om respect, begrip en samenwerking. De ruimte in. Laat je niet bedolven door de dag, de hectiek of de stoornis. Zie jezelf als ‘heel mens’ gelijk aan de ander. Wees een eenheid door verschillen verbonden. Autisme Adhd ( Altijd Anders) .Laat alle elementen er zijn, dan bloeit je relatie ongeacht de omstandigheden.
Er bestaat geen standaard protocol, geen handleiding of geheim ingredient, geen garanties. Wat wil jij? Waar kies je voor?
Ik zeg ja, ik wil!

VOETBAL

Wat doen trainers nu eigenlijk en wat is coachen? Toen ik nadacht over deze functie werd ik tijdens een WK wedstrijd van Nederland erg bepaald bij dit spel en de link naar ADHD en ADHDvaardigheidstrainingen.

Nederland is vol van het WK; ‘wij gaan winnen’. Iedereen in Nederland wint maar verliezen we zijn het de voetballers die slecht waren! Overal oranje. De trainers gaan het doen, kennelijk zijn de trainers van Nederland van grote waarde en zonder deze trainers zal “het Nederlandse voetbalteam” het niet gaan halen! Ze voetballen ieder voor zich heel erg goed maar dit is niet zonder oefenen en trainen gebeurd. Ze zijn niet geboren met een links voetbalbeen of een lange afstandstrap. Conditie en spierkracht zijn er niet vanzelf. Het is een manier van leven en elke dag moeten ze zich bewust zijn, van het feit “een voetballer te zijn”! Diëten, voldoende rust en trainingen. De trainer heeft een zeer belangrijke taak; ‘De voetballer, het team fysiek en mentaal sterk maken’. Door te oefenen, te trainen en gesprekken te voeren. Samen leren werken, van elkaars kwaliteiten gebruik leren maken en deze benutten. Als trainer moet je strategieën bedenken, het juiste team samen stellen, aanmoedigen en ondersteunen. Als voetballer moet je Kansen zien en scoren! Samen.

Een voetbalspel bestaat uit spelers op het veld, de keepers in het doel, de bankzitters, de coach, de scheids- en grensrechters, de fans op de tribune en natuurlijk gebruiken ze de bal om mee te spelen. En zijn er regels en grenzen. En O ja, natuurlijk ook de commentators, die kennen wij wel in ons leven!

ADHD’ers spelen ook op dit WK met trainers, leren vaardigheden, taken verdelen, agenda gebruiken, prioriteiten en problemen oplossen, tijd gebruiken. Bewustwording! Wat kan ik, hoe verleg ik grenzen. Doelen bereiken—Goal! Op dit veld, in het leven komen we tegenstanders tegen; gedachten, impulsen, oude valkuilen, het verleden, chaos, verplichtingen, etc. Ze willen ons tackelen, de bal overnemen. Maar door de juiste training en begeleiding kun je de strategieën toepassen. Door aanwijzingen kun je balverlies voorkomen en vooruitzien naar het doel. Is er bal verlies mag je terug vallen op je team en samen probeer je weer vooruit te komen. Je moet wel zelf werken en rennen en je taak vervullen die je hebt op het veld. Evalueren en zelf reflecteren. Door te kijken naar de dingen die je kunt verbeteren en wat je kunt doen om de tegenstander onder de duim te houden. Je blijft voetballen en je zult telkens opnieuw je vaardigheden moeten toepassen en oefenen wil je je doel bereiken. We weten hoe moeilijk het kan zijn; je partner zit op de bank en voetbalt mee in gedachten, je vrienden op de tribune moedigen je aan. De trainer laat je telkens herinneren wat je geleerd hebt en waar je voor moet uitkijken. Geeft oefeningen mee en laat je zien hoe het anders kan om beter te worden. Om de eigen talenten volledig te benutten en zo het team te versterken. Het Doel is winnen! Overwinnen!

De scheidsrechters zijn de waarden en normen, de regels van het spel, bij ernstige overtredingen ‘een rode kaart’. Moet je het veld verlaten maar je blijft voetballer/en. Wij blijven wie we zijn en gaan door, ondanks fouten! Gaat de bal buiten de lijn mag er weer worden ingegooid. Je blijft spelen tot de tijd om is en je moet stoppen. Het fluitsignaal, piepjes, stickers, wekkers! Word je afgeleid, kom telkens terug met waar je mee bezig bent. Concentratie! Aandachtsspanne, 45 minuten. Het werkt hetzelfde, blijf je focus houden.

Een voetballer wordt geboren met aanleg, is een kunst, wat je er ook van denkt. Als voetballer ben je soms miljoenen waard vanwege een kunstje; ‘spelen met de bal’. ADHD’ers worden ook geboren met aanleg, het zit in de genen. Het zit in je, leer gebruik te maken van je talenten en met de technieken van de trainers kun je het ver schoppen en word je beste speler op het veld in jouw functie! Met jouw talenten en dan ben je een aanwinst voor de samenleving maar bovenal voor jezelf. Goud waard.

 

De eerste koningsdag staat me eigenlijk al tegen maar goed. “We” doen mee, volgen de massa, zoals het ons “Hollanders” betaamt te doen. In voor een feestje, gezelligheid, een hoop eten en drinken. Ontmoeten kennissen, voegen ons bij vrienden, slepen onze kinderen overal mee naar toe, onderdoor en tussenheen. Huilen is niet toegestaan dat doe je “the Day after” maar.

Hier in Kattuk is “Koninginnedag” vieren een traditie. Van obade naar de tompoezen, van de tompoezen naar de ronde van Katwijk ( alleen voor de hardlopers onder ons) dan de vrijmarkt op, zitten of afstruinen. Dit staat gelijk aan: rotzooi verkopen of inslaan, voor een prikkie natuurlijk, want “Katwijkers” houden van: het zitten op de voorste rij voor een stuiver, (zelfs een dubbeltje is teveel 🙂 Dan spuitvoetbal, makreel roken, sport, spel en muziek. Overal herrie wat verschillende bandjes produceren. Leuzen als: de zon schijnt weer lekker voor ons (alsof ze ooit stopt met schijnen) galmen door de luidsprekers. Op de zwaaikom kun je over de hoofden lopen, rollenbollen in een plastic bol. Shantykoren op iedere hoek. Kinderwagens volgepakt. Overal standjes met allerhande waar of ledenwervingen. Kortom de mensen zwaaien, kletsen, springen, jubelen en eten er op los. Geld rolt uit de zakken, ze zwaaien met briefjes in het rond. Het feest om los te gaan, is Koninginnedag in Katwijk. Voor ondernemers en klanten een goudendag. Oftewel het regent goud of je strooit het uit.

Dan de Kermis…. we gaan vol goede moed op pad. Arend veilig in Rijnsburg die steekt z’n hoofd niet buiten de deur zolang koningsdag niet autiproef wordt ( geen herrie, geen mensen op straat enkel autisten toegestaan op het muziekplein, geen noten die geluid produceren maar kabels die uploaden en stroom trekken oftewel een big game party).
Paps gaat toch mee, neemt wat extra pilletjes in ( de vlag mag uit, drie keer hoera voor het bestaan van Ritalin).
We lopen flink door, een slag om is nodig ivm “makreel stank binnendringing” maar oké we zijn er bijna. Maar dan…. Jonathan slaat wild om zich heen. . Gilt: m’n 20 euro is weg… rent heen en weer gaat tekeer. Ik: ja wat zei ome jaap voor we vertrokken? ‘Ja’ schreeuwt ie, nou weet ik het wel, ik haat mezelf. Dit is niet nodig maar je gedrag is wel onhandig. Daar gaat je Kermisgeld. Geheel onwaarschijnlijk dat we het terug vinden -maar ik kan het niet laten- zet m’n speurdersbril op en zoek de boulevard weer af tot waar het moment zou zijn dat hij het nog voelde in z’n zak. Windje mee struinen we door de vers aangelegde helmen perken maar ja, 20 euro is niet niks en hij stond al in de min voor het feestje startte door wat onhandig gedrag 🙂 Anyway na wat tranen, nog meer geschreeuw en liefdevolle omarmingen, stappen we vrolijk verder en komt het kermisgeluid ons al tegemoet.

Intussen suizen de kinderwagens, geduwd door bierdrinkende ouders, scooters met beschonken jongelui je voorbij maar nog altijd zin in de Kermis. De jongens lopen normaliter niet zo hard maar vanmorgen trekken ze ons voort. “Kom kom kom”. Ik hoor m’n twee jongens stoer vertellen aan hun vriendje hoe hun moeder toch altijd overal in gaat en terwijl ik dit hoor denk ik; “ja nou uhm ik voel me eigenlijk niet zo geweldig vandaag…” Verstandig, wijs en met de rem erop stap ik het kermis terrein op. Maar ja dan gebeurt het: “ma ma ma” kom de heartbreaker, kom ahhh je gaat altijd. En wat zeg ik? Tuurlijk gaat mama in de heartbreaker, hup kom op, leuk. Gaan met die banaan, het is maar 1 keer kermis in het jaar. Yeahhhh daar gaan we, voetjes van de vloer, handjes in de lucht whoppa. …. ondertussen staat mijn aspie man hoofdschuddend beneden te kijken en snapt er niks van (ik ook niet maar heel even voel ik me Elise).
Next is de blower, zo’n heerlijke spin die draait en het bakje waar je inzit ook. Ai uhm dis minder… maar stoere mamma’s blijven lachen en doen alsof er geen vuiltje aan de lucht is. Ik stap uit; uhh over m’n grens gegaan, misselijk, zware benen en m’n rug is niet blij, evenals m’n blaas die laat weten “yoehoe tante what are you doing”? Alle signalen proberen me tot halt te roepen, zeg maar rustig schreeuwen, maar TaDa…liesje was voorbereid. Ik doe m’n oordoppen in. Jullie zijn er niet, het is kermis, stoere mamma, Elise met adhd rules this moment. Maar ik twijfel zowaar bij de nieuwe attractie. M’n man heeft me al niet doorzichtig gewaarschuwd, gevolgd en bekrachtigd door ome Jaap: Elise, denk aan je lijf je bent niet goed straks is het kotsen ziek en meer pijn… Ja das waar! zo hey Ritalin doet toch iets in mijn brein. Dan staan er drie adhd kinderen. ..” kom ahh kom mam”. Okay, ja natuurlijk ga ik ook “what the hell” kom maar op huppa. Weg wijze redenaties, weg goed bedoelde adviezen. Heerlijk vind ik dit ding. Draaien als een centrifuge en dan kantelt die centrifuge rechtop…. ik lig dubbel van het lachen. De gasten lachen hartelijk mee, (ik maak ze in ieder geval niet bang :-). Wat gaan we nu doen?? Paps kijkt bedenkelijk, zijn vermogen om nog te reguleren, af te stemmen en te begrijpen neemt wat af. “WE GAAN terug” !

Ik ben nog niet binnen of ik claim de afwasteil en ledig mijn maaginhoud redelijk doeltreffend in deze bak….de wc was een stap te ver. Nu denk je klaar te zijn na dit spugen maar nee, het draaien gaat door en m’n lijf schreeuwt om rust, plat op bed. Even geen prikkels. Anderhalf uur later bijgekomen gaan we uit eten. Op naar Hillary’s. Gezelligheid kent geen grenzen. Vriendje wordt logee dus op de terugweg spullen oppikken en snel naar huis want zonder vuurwerk heet dit geen koningsdag. Net op tijd staan we aan de binnenwatering, nog net niet in de poepstrook maar de geuren drijven onvermijdbaar naar binnen. Focus op de lucht… ja uh dus die boven in de lucht 🙂
Prachtig vuurwerk. Mooie ohh’s en ahhh’s maar als een zacht briesje of een soort niezen wat klinkt als een muis, is het afgelopen. Stilletjes is deze koningsdag geëindigd. Enigszins teleurgesteld lopen we terug, onderweg bedachten we dat dit mogelijk te maken kon hebben met de zondagsrust die in zou gaan over 5 kwartier maar nuhh, crisis het geld was op. Geen knal, geen spectaculair einde, gewoon rustig vuurwerk, bedeesd vuurwerk. Mijn conclusie…: Er zat vast Ritalin in verwerkt. De rem erop….. nu ik nog.